سیستم مکان یاب جهانی (Global Positioning Systems) یا GPS  یک سیستم راهبری و مسیریابی ماهواره ای است که از شبکه ای با  ۲۴  ماهواره ساخته شده است.
این ماهواره ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار قرار داده شده است . این سیستم در ابتدا برای مصارف نظامی تهیه شد ولی از سال  ۱۹۸۰  استفاده ی همگانی از آن آزاد و آغاز شد.
خدمات این مجموعه در هر شرایط آب و هوایی و در هر نقطه از کره ی زمین در تمام ساعت شبانه روز در دسترس است. پدید آوردنگان این سیستم، هیچ حق اشتراکی برای کاربران در نظر نگرفته اند و استفاده از آن کاملا رایگان میباشد.
● GPS  چگونه کار می کند؟
ماهواره های این سیستم، در مداراتی دقیق هر روز  ۲  بار بدور زمین می گردند و اطلاعاتی را به زمین مخابره می کنند. گیرنده های GPS  این اطلاعات را دریافت کرده و با انجام محاسبات هندسی، محل دقیق گیرنده را روی کره ی زمین محاسبه می کنند.
در واقع گیرنده زمان فرستاده سیگنال توسط ماهواره را با زمان دریافت آن مقایسه می کند. از اختلاف این دو زمان فاصله گیرنده از ماهواره تعیین می گردد. حال این عمل را با داده های دریافتی از چند ماهواره دیگر تکرار می کند و بدین ترتیب محل دقیق گیرنده را با اختلافی ناچیز ( حدود  ۸  سانتی متر)در میبابد.
گیرنده به دریافت اطلاعات همزمان از حداقل  ۳  ماهواره برای محاسبه  ۲  بعدی و یافتن طول و عرض جغرافیایی، و همچنین دریافت اطلاعات حداقل  ۴  ماهواره برای یافتن مختصات سه بعدی نیازمند است.
با ادامه ی دریافت اطلاعات از ماهواره ها گیرنده اقدام به محاسبه سرعت، جهت، مسیرپیموده شده، فواصل طی شده، فاصله باقی مانده تا مقصد، زمان طلوع و غروب خورشید و بسیاری اطاعات مفید دیگر می نماید.
● ماهواره های سیستم  
۲۴  ماهواره ی GPS  در مدارهایی بفاصله  ۳۶۶۰۰  کیلومتری از سطح دریا گردش می کنند. هر ماهواره دقیقا طی  ۱۲  ساعت با سرعت  ۱۱  هزار کیلومتر بر ساعت یک دور کامل بدور زمین می گردد.
این ماهواره ها نیروی خود را از خورشید تامین می کنند ولی باتری هایی نیز برای زمانهای خورشید گرفتگی و یا مواقعی که در سایه ی زمین حرکت می کنند بهمراه دارند. راکتهای کوچکی نیز ماهواره ها را در مسیر درست نگاه می دارند. به این ماهواره ها NAVSTAR  نیز گفته می شود.
در اینجا به برخی مشخصه های جالب این سیستم اشاره می کنیم:
▪ اولین ماهواره GPS  در سال  ۱۹۷۸  در مدار زمین قرار گرفت.
▪ در سال  ۱۹۹۴  شبکه  ۲۴  عددی NAVSTAR  تکمیل شد.
▪ عمر هر ماهواره حدود  ۱۰  سال است که پس از آن جایگزین می گردد.
▪ هر ماهواره حدود  ۲۰۰۰  پاوند وزن دارد و درازای باتری های خورشیدی آن  ۵.۵  متر است.
▪ انرژی مصرفی هر ماهواره، کمتر از  ۵۰  وات میباشد.
● گیرنده‌ی GPS  
بسته به نوع مصرف و بودجه می توانید از گستره ی زیادی از گیرنده های GPS  بهره ببرید. همچنین، باید از در دسترس بودن نقشه ی مناسب و بروز (up-to-date) برای منطقه ی مورد استفاده تان، اطمینان حاصل کنید.
امروزه بهای گیرنده های GPS  بطور چشمگیری کاهش پیدا کرده و هم اکنون در اروپا با بهایی برابر با یک گوشی متوسط موبایل نیز می توان گیرنده GPS  تهیه کرد.
امروزه در کشورهای توسعه یافته از این سیستم جهت کمک به راهبری خودرو، کشتی و انواع وسایل نقلیه ی دیگر بهره گیری می شود.
هر چه نقشه های منطقه ای که در حافظه گیرنده بارگذاری می شود دقیق تر باشد، سرویسهایی که از GPS  می توان دریافت داشت نیز بهتر میشود.
برای نمونه می توان از GPS  مسیر نزدیکترین پمپ بنزین، تعمیرگاه و یا ایستگاه قطار را پرسید و مسیر پیشنهادی را دنبال کرد. دقت مکانیابی این سیستم در حد چند متر است که بسته به کیفیت گیرنده تغییر می کند.
از سیستم مکان یاب جهانی می توان در کارههایی چون نقشه برداری و مساحی، پروژه های عمرانی، کوهنوردی، کایت سواری، سفر در مناطق ناشناخته، کشتی رانی و قایقرانی، عملیات نجات هنگام وقوع سیل و زمین‌لرزه و هر فعالیت دیگر که نیازمند محل یابی باشد، بهره برد.